عملکرد اول ایمنی ذاتی یا طبیعی است که در آن عوامل دفاعی قبل از ورود میکروب ها، باکتری ها و ویروس ها در بدن وجود دارند.

ايمني اكتسابي ، كه آهسته تر بوجود مي آيد و دفاع ثانوي و حتي موثر تري را در مقابل  عفونتها فراهم ميكند .

اصطلاح ايمني ذاتي به اين دليل اين نام بر خود گرفته است كه هميشه در افراد سالم وجود دارد .

اين نوع ايمني سدي را در مقابل ورود ميكروبها به بدن ايجاد ميكند و به سرعت ميكروبهايي را كه موفق به ورود در بافتهاي ميزبان ميشوند ، از بين ميبرد .

ايمني اكتسابي  نوعي دفاع ميزبان است كه توسط ميكروهايي كه به بدن حمله ميكنند ، تحريك ميشود ، به عبارت ديگر اين نوع پاسخ متناسب با حضور عوامل ميكروبي ايجاد ميشود .

اولين سد دفاعي در ايمني ذاتي بوسيله سلولهاي پوششي ، سلولهاي تخصص يافته و آنتي بيوتيك هاي طبيعي كه در مخاطات وجود دارند ايجاد ميشود .

تمامي اين اعمال براي جلوگيري از ورود ميكروبهاست . اگر اين ميكر.بها از مخاطات بگذرند وبه بافتها يا گردش خون وارد شوند ، مورد تهاجم فاگوسيتها ، لنفوسيت هاي تخصص يافته بنام سلولهاي كشنده ي طبيعي و تعدادي از پروتئينهاي پلاسما كه شامل پروتئينهاي سيستم كمپلان ميشوند  قرار ميگيرند .

تمام اين مكانيسمهاي ايمني ذاتي به طور اختصاصي ميكروبها را شناسايي كرده و در مقابل ميكروبها  واكنش نشان ميدهند اما در مقابل مواد غير عفوني خارجي واكنشي نشان نميدهند .

مكانيسمهاي ختلف ايمني ذاتي ممكن است براي مولكوهلايي كه توسط دستجات متفاوت ميكروبها توليد ميشوند ، اختصاصي باشند .

علاوه بر اين ايجاد دفاع اوليه در برابر عفونتها ، پاسخهاي ايمني ذاتي ، پاسخهاي ايمني  اكتسابي را در مقابل عوامل عفوني تقويت ميكنند .

سيستم ايمني اكتسابي شامل لنفوسيتها و محصولات انها مثل انتي باديها ميباشند .

در حاليكه مكانيسمهاي ايمني ذاتي ساختارهايي را شناسايي ميكند كه در كلاسهاي ميكروبي وجود دارد .

سلولهاي ايمني اكتسابي   يعني لنفوسيتها  گيرنده هايي دارند که به طور اختصاصي مواد مختلف توليد شده توسط ميكروبها را علاوه برمولكولهاي غير عفوني شناسايي ميكنند .

مواد شناسايي شده انتي ژن ناميده ميشوند . پاسخهاي ايمني اكتسابي زماني بر انگيخته ميشوند كه ميكروبها يا انتي ژنهاي انها از سدهاي اپي تليال عبور كرده و مورد شناسايي لنفوسيتها قرار گيرند .

اين پاسخها مكانيسمهاي ويژه اي را براي مبارزه عليه انواع مختلف عفونتها ايجاد ميكنند ، براي مثال آنتي باديها براي از بين بردن ميكروبهايي كه در مايع خارجي سلولي هستند ، توليد ميشوند و يا لنفوسيتهاي فعال شد كه ميكروبهاي ي را كه دورن سلوها زندگي ميكنند از بين ميبرند .

پاسخهاي ايمني اكتسابي اغلب از سلولها و مولكولهاي سيتم ايمني ذاتي براي از بين بردن ميكروبها استفاده كرده و به طور قابل توجهي مكانيسمهاي ضد ميكروبي ذاتي را تقويت ميكند .

براي نمونه ، انتي باديها به ميكروها متصل ميشوند و اين ميكروبهاي پوشيده شده مشتاقانه به فاگوسيتها ميچسبند و آنها را فعال ميكنند ( فاگوسيتها جزئي از ايمني هستند كه ميكروبها را بلعيده و آنها را تقويت ميكنند ).نظير چنين مكاري اي بين ايمني ذاتي و اكتسابي زياد ديده ميشود

در حقيقت ، بسياري از ميكروبهايي كه براي انسان بيماري زا هستند ( به عبارت ديگر قادر به ايجاد بيماري ميباشند ) به ايمني ذاتي مقاومت نشان داده اند  وظيفه ي پاسخ ايمني اكتسابي دفاع در مقابل عوامل اين عفوني است و اين امر مشخص ميكند كه چرا نقايص منجر به افزايش اصلاحات سيستم ايمني و پاسخ ايمني به ايمني اكتسابي اطلاق ميگردد.

انواع ايمني اكتسابي

دو نوع ايمني اكتسابي داريم :

ايمني هومورال

ايمني سلولي كه توسط سلولها و مولكولهاي مختلف ايجاد ميشود

اين دو نوع ايمني به ترتيب دفاع را در  مقابل ميكروبهاي خارج سلولي وميكروبهاي داخل سلولي ايجاد ميكنند

ايمني هومورال به وسيله پروتئينهايي بنام آنتي بادي ايجاد ميشود

انتي باديها بوسيله ي سلولهايي بنام لنفوسيتB  توليد ميشوند اين مولكولها بداخل گردش خون  مايعات مخاطي ترشح ميشود و ميكروبها و سموم آنها را خنثي كرده و آنها را از بين ميبرند .

يكي از مهمترين عملكرد هاي آنتي باديها    در سطوح مخاطي و همچنين در خون جلوگيري از رسيدن  ميكروبها به سلولهاي ميزبان و بافتهاي همبندي و جلوگيري از كلونيزه شدن آنهاست در ين مسير آنتي باديها از پايدار شدن عفونتها پيشگيري ميكنند

آنتي باديها به ميكروبهايي كه به درون سلولهاي الوده زندگي كرده و در آنجا تقسيم ميشوند دسترسي ندارند دفاع در برابر  چنين ميكروبهاي داخل سلولي ، ايمني با واسطه ي سلول ناميده ميشود زيرا بوسيله سلولهايي بنام لنفوسيت T  ايجاد ميشود بعضي از لنفوسيتهاي T  فاگوسيت ها را فعال ميكند تاميكروبهايي را كه به درون وزيكولهاي فاگوسيتيك كشيده شده اند، نابود كنند.

لنفوسيتهاي T ديگر هرنوع از سلولهاي ميزبان كه ميكروبهاي عفوني را در سيتوپلاسم خود پناه  مي دهد نابود مي كند

تفاوت مهم ديگر بين لنفوسيتهاي B و T  فقط آنتي ژن هاي پروتئيني ميكروبي را شناسايي ميكند . در حقيقت در حاليكه آنتي بادي ها قادرند تا انواع مختلف مولكولهاي ميكروبي شامل : پروتئين ، كربو هيدرات و ليپيد را شناسايي كنند .

ممكن است ايمني در فرد  در اثر عفونت  يا واكسيناسيون ( ايمني فعال )  يا با انتقال آنتي باديها يا لنفوسيتها از فردي كه به طور فعال ايمن شده ايجاد گردد . ( ايمني غير فعال )

فردي كه در معرض آنتي ژنهاي يك ميكروب قرار ميگيرد پاسخ فعال براي حذف عفونت از خود نشان ميدهد و به عفونتهاي بعدي توسط ان ميكروب مقاوم ميشود .

به چنين شخصي اين گفته ميشود كه در مقابل ان ميكروب مصون است . در مقابل غير ايمن  شخصي است كه قبلا با آنتي ژنهاي ان ميكروب مواجه نشده است .ما عمدتا به مكانيسمهاي ايمني فعال خواهيم پرداخت .

در ايمني غير فعال ، فرد غير ايمن سلولهايي مثل لنفوسيتها يا مولكولهايي مثل انتي باديها را از فرد ديگري كه نسبت به آن عفونت ايمن است دريافت ميكند و سپس قادر به مببارزه با ميكروب ميباشد .