ویتامین ها و مواد معدنی
ویتامینE:به عنوان انتی اکسیدان (ضد سرطان) عمل کرده و در تولید مثل نیز ضروری است. این ویتامین ،ویتامین ضد پیری نیز نامیده می شود.
منابع:روغن های گیاهی،زرده تخم مرغ،سبزی ها،گوشت و...
کمبود این ویتامین موجب اختلالات عصبی و عضلانی می شود.
ویتامبن K:در انعقاد خون و تشکیل کلسیم نقش دارد.
منابع:سبزیجات،گوشت و تخم مرغ
کمبود این ویتامین موجب طولانی شدن زمان انعقاد شده و خونریزی را تشدید می کند.
اشکال دارویی:تزریقی
موارد احتیاط:
مصرف این ویتامین در نوزادان به خصوص نوزادن نارس توصیه نمی شود.
مصرف مقادیر زیاد این ویتامین باعث اختلالاط کلیوی می شود.
ویتامین B1(تیامین):در متابولیسم قندها و عملکرد عصبی نقش دارد.
منابع:سبوس،غلات،مایه خمیر،جگر
کمبود:بیماری بری بری
اشکال دارویی:قرص
موارد احتیاط:
حرارت باعث از بین رفتن این ویتامین می شود.
ویتامینB2(ریبو فلاوین):در متابولیسم قندها به عنوان کاتالیزورعمل می کند.
منابع:لبنیات و سبزیجات
کمبود:ترس از نور،سوزش و خارش و اشک ریزش چشم،درد و سوزش لبها،علایم پیشرفته کیلوز(شکاف در پوست و گوشه لبها)،زبان متورم ارغوانی،ایجاد کاتاراکت(اب مروارید)
ویتامینB3(نیاسین):در متابولیسم قندها،چربی ها و پروتئین ها نقش دارد.
منابع:گوشت بدون چربی،مرغ،ماهی،بادام زمینی،غلات و دانه ها
کمبود:بیماری بلاگر
ویتامین B5(اسید پانتوتنیک): در متابولیسم چربی ها نقش عمده دارد.
منابع:گوشت ها(جگر و قلب)،قارچ،کلم بروکلی،زرده تخم مرغ،شیر و سیب زمینی شیرین
کمبود:بی حسی در انگشتان و کف پا،احساس سوزش در پاها،افسردگی،احساس بی حسی و بی حالی
ویتامینB6(پیریدوکسال):تبدیل یک اسید امینه به اسید امینه دیگر(ضد تهوع و استفراغ)
منابع:غلات،دل،جگر،قلوه و سبزیجات
کمبود:تغییرات پوستی و عصبی،ضعف،بی خوابی،کیلوز و التهاب زبان
اشکال دارویی:قرص،تزریقی
موارد احتیاط:
در صورت وجود بیماری پارکینسون با احتیاط مصرف شود.
ویتامینB12(كالامين):خون سازی،تقسیمRNA,DNA
منابع:جگر،کلیه،شیر،تخم مرغ،ماهی،گوشت و پنیر
کمبود:کاهش سرعت میتوز سلول های بزرگ غیر طبیعی و کم خونی مگالوبلاستیک ایجاد می شود.
اشکال دارویی:تزریقی
موارد احتیاط:
پیش از استفاده از این ویتامین باید تشخیص کمبود ان توسط ازمایشگاه حتما تأیید شود.
ویتامینC(آسکوروبیک اسید):اهن غیر قابل جذب را به اهن قابل جذب تبدیل می کند.در التیام زخم ها مؤثر است.در ساختمان لثه ها کاربرد دارد،در سنتژ کلاژن به عنوان انتی اکسیدان عمل می کند.
منابع:جگر،مرکبات،سبزیجات و میوه جات
کمبود:باعث بیماری آسکوروبوت شده که درآن لثه ها خونریزی می کنند و به صورت بنفش رنگ در می آیند .
مواد معدنی:
آهن:در هموگلوبین به عنوان انتقال دهنده اکسیژن نقش داردو در سیستم ایمنی بدن نیز کاربرد دارد .
منابع:جگر،غذاهای دریایی(صدف و ماهی)،گوشت،دل و قلوه،حبوبات و سبزیجات
کمبود:آنمی،ناخن قاشقی
روی:رشد بدن،رشد مو،دخالت در سیستم ایمنی
منابع:گوشت،واهی،ماکیان،سیر
کمبود:کوتاهی قد،کم خونی ضعیف،کاهش حس چشایی،تأخیر در التیام زخم ها،ریزش مو
کلسیم:در ساختمان استخوان ها و دندان ها نقش دارد
منابع:شیر،سبزیجات(برگ شلغم و برگ خردل)،صدف،استخوان های ماهی ساردین
کمبود:پوکی استخوان،سرطان کولون،پر فشاری خون
تأثیر برخی مواد روی جذب مواد معدنی:
ویتامین C:افزایش جذب کلسیم و اهن
اسید اگزالیک:کاهش کلسیم و اهن که در سبزیجات یافت می شود.
فیتات:کاهش کلسیم واهن که در سبزیجات یافت می شود.
افزایش کلسیم:کاهش جذب اهن.
افزایش روی:کاهش جذب اهن.
افزایش لاکتوز:افزایش جذب کلسیم.
افزایش اسید معده:افزایش جذب اهن و کلسیم.
